Celal Tolga İmamoğlu

Lastik Tekerlekli Toplu Taşıma Sistemler için Çarpışma Önleyici Teknolojiler

Hizmet kalitesi yükseltilmiş lastik tekerlekli toplu taşıma sistemleri şehirlerdeki özel taşıt kullanımın oranını düşürerek; sera gazı emisyonlarında, hava kirletici emisyonlarda ve arazi kullanımı üzerinde olumlu etkileri vardır. Lastik tekerlekli toplu taşıma sistemlerinin trafik güvenliğine olumlu etkileri ise yeterince anlaşılmamaktadır. Şehirlerimizde her gün meydana gelen ölümlü ve trafik çarpışmalarının en temel sebeplerinden biri de özel taşıt kullanımına bağlı motorlu taşıt yoğunluğu gelmektedir. Motorlu taşıt sayısı ve yıllık yapılan kilometre ile trafik çarpışmaları arasında önemli bir ilişki vardır. Yollardaki motorlu taşıt hacmine bağlı olarak trafik çarpışma değerleri de genellikle artma eğilimindedir. Bu eğilimin aşağı çekilmesinde ve şehirlerimizde ölümlü ve yaralanmalı trafik çarpışmalarının azalmasını sağlamak için en etkin çözüm ise; hizmet kalitesi ve güvenliği sağlanmış toplu taşıma sistemleri gelmektedir. 

Her ne kadar lastik tekerlekli toplu ulaştırma sistemleri; yollardaki trafik yükünü azaltarak trafik güvenliğine olumlu etki etse bile bu sistemler dahilindeki yol güvenliği eksikleri olduğu ve trafik çarpışmalarının meydana geldiği de yansınmaz bir gerçektedir.

Yapılan araştırmalar; lastik tekerlekli ulaştırma sistemlerinin güzergahlarında meydana gelen trafik çarpışmalarında hayatını kaybeden yol kullanıcılarının dağılımı incelendiğinde %54 oranında yayalar olduğu görülmektedir. Bu nedenle otobüs güzergahlarında yol güvenliğinin arttırılması, öncelikle savunmasız yol kullanıcı türü olarak tanımladığımız yayaların yol güvenliğinin arttırılması ile mümkündür.

Genel olarak yayalar karşıdan karşıya geçerken yaya geçitleri uzakta kaldığı için orta blok geçitlerini kullanarak kendilerini tehlikeye atmaktadır. Transit otobüs duraklarında yolcular bilet ücreti ödemeden geçmek veya kısa yoldan geçmek için durağın önündeki veya arkadasındaki otobüs şeritlerini kullanarak karşıya geçtiği ya da, transfer merkezlerindeki yolcu bekleme platformlarının, özellikle günün zirve saatlerdeki yolcu yoğunluğuna cevap veremeyecek ve güvensiz tasarımları yolcuların otobüs şeritleri üzerinde bekleme yapmaları diğer tehlike arz eden durumlardır. Burdan yola çıkarak istasyonlara girişlerin tasarımı ve orta blok geçitlerinin arttırılmasının otobüs güzergahlarındaki yol güvenliğinin sağlanmasında önemli bir rol oynayacağı söylenebilir. 

Bu tasarımsal yol güvenliği önlemlerine ek olarak akıllı ulaşım sistemlerinin, lastik tekerlekli toplu taşımadaki güvenliği iyileştirmeye yönelik çeşitli teknolojiler geliştirmektedir. Bu teknolojilerin en son örneklerinden biri de “Otobüs Çarpışma Önleme Pilotu” adlı sistemdir. Insurance group Munich Re ile Washington State Transit Insurance Pool ortaklığı ile hayata geçirilen program; lastik tekerlekli toplu taşıma taşıtlarında Rosco Vision Systems tarafından monte edilen “Mobileye Shield” teknoloji ile otobüslerin güzergahları boyunca savunmasız yol kullanıcıları ile doğabilecek olası çatışmaların önlemektedir. Özellikle otobüs gibi kör nokta alanları olan uzun araçlarda; bu noktalara yerleştirilen kamera ve sensörler aracılığı ile sürücünün güzergah boyunca yaptığı manevralarda kör nokta alanlarında kalan savunmasız yol kullanıcı türleri için uyarılmasını ve çatışmaların herhangi bir trafik çarpışması meydana gelmeden önlenmesini amaçlamaktadır. 

Test aşamasında olan sistem hali hazırda 38 otobüse takılmış olup; National Transit Database tarafından dünya genelinde toplu taşıma işletmesi yapan kuruluşlardan gelen veriler doğrultusunda yıllık ortalama 13.000 trafik çarpışmasının önüne geçmek adına en önemli adımlardan biridir. Sistemin diğer bir avantajı ise; güzergah dahilinde savunmasız yol kullanıcıları ile olası çatışmaları kaydederek; en sorunlu noktaların tespitini sağlamasıdır. Bu sorunlu noktaların tespiti doğrultusunda yol güvÜenliği üüuzmanları tarafında yol güvenliği inceleme çalışmaların yürütülmesi için sağlıklı veri ve altlık oluşturulmasını sağlamaktadır.

Toplu taşıma sistemleri için güvenli altyapı tasarımları ihmal edilmeksizin gelişen teknoloji ile AUS’in sunduğu alternatif yol güvenliği uygulamaları geliştirilerek yaygınlaştırılmalıdır. Unutulmamalıdır ki, sürdürülebilir, güvenli ve hizmet kalitesi artırılmış toplu taşıma sistemleri dünyadaki bütün şehirlerin en temel ihtiyacıdır.

Tüm Yazıları